In Orhei, een Moldavisch provinciestadje op een uur van hoofdstad Chisinau, sluiten verkiezingen naadloos aan op geopolitiek. Terwijl een ooit gratis pretpark achter gesloten hekken ligt, spreken inwoners voorzichtig over Rusland, corruptie en een voortvluchtige oligarch die hier nog altijd voelbaar aanwezig is.

Deze vrijdag is er amper iemand te bekennen. Laat staan hele bussen vol met scholieren. Een enkeling passeert de gesloten poort, zoals Vladimir van 15. De mouwen van het overhemd dat hij aanheeft vallen over zijn handen en op zijn broek zitten wat opgedroogde vlekken. “Dutch?” Hij pakt zijn telefoon en tikt iets in het Roemeens op Gemini. Het komt er in het Duits uit. “Im Park war alles kostenlos und es was sehr interessant.” Tevreden knikkend loopt hij verder.

In Orhei blijkt nostalgie een vertaalapp nodig te hebben. Ook bij de Russischtalige Aleksander. Hij draagt een grijze stoffen jas met bonten voering, zijn korte haar zit strak naar achteren gekamd. Kordaat, maar vriendelijk praat de man over een mogelijke heropening op 1 juni. Wanneer twijfel doorklinkt tikt hij op de rode documentmap onder zijn arm en wijst. “Zie je het wapen? Ik ben de baas van het meer.”

Aan het naastgelegen meer zit een aantal mannen ontspannen te vissen, hun hengels roerloos boven het water. In het stadspark naast het gesloten pretpark is meer beweging. Krijsende kinderen rennen achter bellenblazers aan en duiken onder paasbogen door. Op een bankje nemen ouders de dag door. Volledig in spijkerstof gekleed en op witte gympen stapt Anastasia (32) naar voren zodra ze hoort waar de vraag over gaat. 

Waarom OrheiLand dicht is? Ze verhaalt over political issues en noemt Ilan Sor. Orhei kiest 17 mei een nieuwe burgemeester, maar de vrees bestaat dat inwoners meer van hetzelfde krijgen. “Deze kandidaten hebben mogelijk ook een Russische link.” Anastasia praat zachter dan net.

Boven het wandelpad houden camera’s een oogje in het zeil als ze zich een weg baant door een tros zeepbellen van dochterlief.

Verduisterd geld

Achter een speeltoestel staan twee pubers heimelijk te roken. Cristian (17) in een grijze trui, Melina (16) draagt een spider web legging. Een kettinkje met cyrillische letters valt op. Voor haar favoriete artiest Lil Peep, wiens nummers over gevoelens Melina aantrokken. “En zijn looks!”, dolt Cristian. Waar de Amerikaanse zanger in 2017 overleed, is Ilan Sor springlevend. Zijn naam valt als het over het pretpark gaat. De twee scholieren zijn er vroeger ook geweest, het was tenslotte gratis. Of ja, gratis? Sor kostte Moldavië uiteindelijk wel een miljard euro, weet Cristian. “Bijna eenderde (12%, red.) van ons bruto binnenlands product.”

Voor Ilan Sor, ook geschreven als Shor, werd Orhei zijn bolwerk. Hij knapte het provinciestadje op en stampte OrheiLand uit de grond. Met gratis entree, zoete snacks en legio t-shirts met zijn naam erop. Daarvóór is de geboren Israëliër bestuurslid bij een bank en verstrekt hij leningen aan bedrijven uit eigen kring. Het geld belandt goeddeels in Russische zakken. Inspanningen om de bank overeind te houden blijken tevergeefs: belastingbetalers draaien nog tot zeker 2041 voor de kosten op. 

Ondanks alle sores wordt Sor in 2015 burgervader van Orhei. Tot 2019, wanneer hij na een vonnis stiekem het land verlaat en in ballingschap het Russische staatsburgerschap krijgt. In Orhei volgt een partijgenoot hem op, tot het Moldavische hooggerechtshof de partij verbiedt. Dat gaat niet zonder slag of stoot, er volgen (door Sor betaalde) protesten in het hele land. Nieuwe verkiezingen komen er nu uiteindelijk toch.

Verkiezingen die in een bescheiden stadje van 50.000 inwoners, op een uur rijden van hoofdstad Chisinau, plots groter voelen dan ze ogen. In Orhei wordt campagne gevoerd langs een doorgaande weg, met opgezette partytenten. Onder een blauw-witte doek houdt een eenzame man het aluminium frame stevig vast, alsof hij niet alleen de campagne maar ook de constructie overeind moet houden. Kandidaat Ansarov Ramiz, die volgens de flyer staat voor orde, stabiliteit en ontwikkeling, lijkt zekerder vanaf het doek dan de man op straat. Verder dan een “we zullen hier in de toekomst aan werken” komt het niet.

Ernaast komt Scutaru Mihai geen superlatieven tekort als gevraagd wordt naar OrheiLand. Achter hem hangen jassen aan het tentzeil, op de stoep een halfvolle fles cola. “Natuurlijk had het niet gesloten mogen worden, een voormalige politicus uit notabene deze streek kwam met het prachtige initiatief hiervoor. De regering heeft dat een halt toegeroepen.” Of het dan ook weer opengaat? Daarover stilte.
In Orhei weet iedereen wel waarover het gaat, maar zegt niemand het hardop.

Tegenover het armetierige voetbalstadion van het door Sor ooit rijke Milsami knipt iemand baarden en grenzen tegelijk. Voor de deur van barbershop Orhei houdt Cătălin met collega’s een rookpauze. Blijf altijd fris, luidt zijn motto. Het eerste grijs zit al in het haar, maar niet in de verhalen. De 27-jarige barbier tovert drie paspoorten uit de broek: een Moldavische, Roemeense en Russische. Die laatste komt tevoorschijn wanneer hij vertelt over Moskou, waar iedereen opgewekt oogt. Met handen beeldt hij uit hoe vrijwel iedereen hier in Moldavië kijkt. Niet gek met weinig geld, moet Ketelin – zoals zijn naam in het Russische paspoort prijkt – bekennen. Zelf werkte hij tweeënhalf jaar in België doordeweeks, in de bouw. In het weekend geen rust, maar vrolijk de schaar in de hand. “Daar: werken, werken, werken. Hier: wel leven, no money”, lacht hij.

De man met de grootste lach van de stad regelt een taxichauffeur naar de grootste trekpleister ervan: Orheiul Vechi. “Blijf altijd fris!”, roept hij na.